De computer is te moeilijk
"De oorzaak van al deze problematiek ligt in het basisontwerp van de PC."
Computers zijn voor nerds. Dat was tien jaar geleden al zo en het is er allemaal niet makkelijker op geworden. Ondanks dat de reclame je anders wil laten geloven, is het gewoon een vreselijk ingewikkeld apparaat dat veel van onze voorstellingen te boven gaat. Aan de andere kant is het ook het enige apparaat waarmee je tegelijkertijd muziek kan maken, een brief kan schrijven, met je tante in Australië kan bellen en een video kan monteren.
Bij een auto of fiets kun je de werking nog volgen en anders leggen ze op de middelbare school nog wel het één en ander uit. Maar de werking van computers is gewoonweg te wazig om er een goed beeld van te krijgen: Allereerst werkt het ding op stroom, wat op zich al een moeilijk te vatten onderdeel van ons dagelijks leven is. Je kunt het niet vastpakken (niet doen!), niet zien en zeker niet bewaren, anders dan in een batterij.
Een computer werkt gewoon. Althans, dat is de theorie.
En dan crasht je harde schijf, of heb je je foto's opgeslagen op CD en doet de CD het niet meer. Of je hoort spookverhalen over virussen en - steeds vaker - spyware. Ik begrijp wel dat mensen kettingbrieven sturen met waarschuwingen voor de volgende onwaarheid die best aannemelijk klinkt: of het nu het versturen is van een email voor gratis EuroDisney kaartjes of het verwijderen van een bestand met een beertje als icoon. (De internet verzamelnaam van deze zaken is "hoax").
En wat is dan een virus? Wat doet zoiets? Hoe kom je eraan en - belangrijker - hoe kom je eraf? En Spyware? Maar waarom zou iemand in mijn gegevens geinteresseerd zijn?
De realiteit is anders en harder. Met enige regelmaat wordt ik gevraagd te hulp te schieten en vaker wel dan niet kom ik een oerwoud aan problemen tegen. Niet alleen is er de schijnveiligheid van een draaiend virusprogramma dat al geruime tijd geen nieuwe updates heeft binnengehaald, waardoor de situatie erger is dan zonder scanner: Je voelt je veilig maar je bent het niet. Het is alsof je een goed slot hebt gekocht, maar iedereen weet dat je met een pennetje het slot zo open kan maken...
Ook staat de PC nogal eens vol met allerhande Spyware. Gelukkig zijn daar ook best goede tools voor (Ik prefereer een combinatie van Ad-Aware en Spybot Search and Destroy, met name de laatste vanwege zijn 'immuniseer' functionaliteit), maar ook deze moet je weer regelmatig updaten en draaien.
En als je echt pech hebt, is er ook nog een zogenaamde dialer geinstalleerd die probeert je internet verbinding via een duur 0900-nummer te laten lopen. Dat merk je pas bij je eerstvolgende telefoonrekening.
Je kunt dan ook nog een firewall installeren, maar ik heb nog niemand gezien (behalve techies) die snapten wat ze deden en belangrijker: waarom ze een firewall hebben. Ik ben zelfs bij iemand aan de slag geweest die zowel McAfee firewall als de Windows firwall had draaien en bijna geen problemen had (althans, niet met mail en browsen, wel met MM Contribute)
Aan de andere kant heb je te maken met software, dat gewoonweg te ingewikkeld is om echt probleemloos op alle systemen te laten werken. Daarvoor zijn dan weer updates of patches nodig, die je ook weer regelmatig moet installeren. En laat ik maar ophouden over nieuwe hardware welke dan ook weer een driver nodig heeft...
De oorzaak van al deze problematiek ligt in het basisontwerp van de PC. Zijn kracht, en daarmee ook meteen zijn makke, is dat het geen onderscheid kan maken tussen data en programma's; het is voor de PC allemaal hetzelfde: een lange stroom bits en bytes die de ene keer een spelletje zijn en de andere keer een bezwaarschrift aan de belastingdienst. Voor de PC zijn het allemaal enen en nullen.
Het mooiste voorbeeld hiervan is het Eicar antivirus testbestand. Door een reeks makkelijke te typen tekens achter elkaar op te slaan als uitvoerbaar bestand (onder DOS), wordt dit een programma. Dit programma doet feitelijk niets anders dan een mededeling printen, maar is tevens voor anti-virusprogramma's (AV) een 'trigger' en deze behandelen het als ware het een virus. Het is geen virus, maar je kunt mooi zien hoe je AV-programma reageert op een echt virus.
De volgende 68 karakters vormen dit testprogrammaatje:
X5O!P%@AP[4\PZX54(P^)7CC)7}$EICAR-STANDARD-ANTIVIRUS-TEST-FILE!$H+H*
Een computer zit dus vol moeilijke begrippen en hoogwaardige apparatuur. Het is dus redelijk storingsgevoelig en conceptueel moeilijk te doorgronden. En dan maakt het echt niet uit of je een PC met Windows of een Mac hebt.
En zelfs als het goed gaat snapt 90% van de gebruikers niet echt wat ze doen en hoe het werkt. Email? Samenvoegen? P2P? CD branden? De software helpt je gelukkig op weg, maar als het misgaat krijg je meestal niet meer dan een cryptische foutmelding.
Ik vrees dat er geen hoop is dat de eindgebruiker de software en de werking van PC's beter gaat doorgronden. En dus ligt de verantwoordelijkheid bij de leveranciers: Internetbedrijven moeten email gewoonweg filteren op schadelijke content. Software bedrijven moeten blijven investeren in betere, betrouwbaarder en simpeler programma's. Updates moeten klein en dus snel en simpel te installeren zijn. En besturingssystemen moeten nog een stuk verbeteren.
Af en toe zie je al een kentering ontstaan naar verder gestandaardiseerde apparaten (Macintosh, maar ook Palm, als grote voorbeelden daarvan); daarmee wordt een computer hopelijk ooit net zo 'makkelijk' als een moeilijke videorecorder te bedienen. En hoewel dat ook nog niet ideaal is, is het een hele vooruitgang.
Tot die tijd mogen mensen zoals ik mogen regelmatig blijven opdraven. Want computerproblemen zijn nagenoeg altijd acuut, vervelend en onhandig. En als je mazzel hebt hoef je pas in het komend weekend langs te komen, omdat de patiënt nog wel even wil wachten...
De opkomst van internet heeft het vooral lastiger gemaakt. Computers met een snelle verbinding zitten ook sneller vol Spyware en virussen. Gelukkig kun je meestal dan ook wel weer remote beheer instellen, zodat je thuis kunt blijven als troubleshooter, maar ideaal is het allemaal niet.
Toch blijven computers fantastische apparaten. Lastig, maar zeer veelzijdig.
